VR-CGT: cognitieve gedrags therapie met VR

Zeventig procent van mensen met een psychose heeft last van paranoïde wanen. Ze zien overal aanwijzingen dat anderen hen kwaad willen doen. Ze weten zeker dat ze gevaar lopen, terwijl dat niet zo is. Zulke extreme achterdocht maakt bang en gestresst. De achterdocht zorgt er voor dat mensen zich terugtrekken. Gewone dagelijkse activiteiten zijn moeilijk, zoals boodschappen doen, een praatje maken, op straat lopen of de bus nemen.

Behandelingen voor achterdocht

De standaard psychologische behandeling voor paranoïde wanen is cognitieve gedragstherapie (CGT). Mensen leren hun achterdochtige gedachten bijsturen. Ze moeten daarbij ook oefenen in situaties in hun dagelijks leven waar ze achterdochtig en bang van worden. Deze behandeling werkt wel, maar minder goed dan we zouden willen. Mensen durven in de praktijk vaak niet te oefenen met angstige situaties. Of de situaties die nodig zijn om goed te oefenen doen zich te weinig voor. En psychologen zijn er niet bij om ter plekke advies te geven.

Behandelen met Virtual Reality

Gebruik van Virtual Reality (VR) kan behandeling sterk verbeteren. VR is een driedimensionale omgeving die door een computer is gemaakt en die reageert op wat iemand doet. Mensen kunnen er in rondlopen met behulp van een speciale VR bril. Het is natuurlijk niet echt, maar het roept wel dezelfde lichamelijke en psychologische reacties op als de echte wereld. Dat maakt het mogelijk om te oefenen met situaties die in het echt misschien nog te spannend zijn. Ook kan iemand precies die situaties uitkiezen die hij nodig heeft. En de psycholoog is bij de oefeningen aanwezig. Wij* hebben een VR behandeling voor achterdocht gemaakt. Mensen kunnen oefenen in een virtuele supermarkt, winkelstraat, bus of café.

Het werkt

Uit een eerste onderzoek bij 116 mensen met psychose bleek dat deze behandeling inderdaad heel goed helpt. Na de VR behandeling hadden mensen veel minder last van achterdocht en angst in sociale situaties in hun dagelijks leven vergeleken met mensen die geen behandeling hadden gekregen. Sommigen konden voor het eerst sinds vele jaren weer naar de supermarkt. Of konden weer met de trein reizen naar hun familie. Ze vertelden dat oefenen in VR hen over de drempel had geholpen.

Beter dan de gebruikelijke behandeling?

Op dit moment bereiden we een vervolg onderzoek voor. We willen weten of VR behandeling beter helpt dan gewone CGT, of sneller werkt. Komend jaar hopen we met een vergelijkend onderzoek te kunnen beginnen.

* Het project werd geleid door Mark van der Gaag van VU Amsterdam / Parnassia en Wim Veling van Rijks Universiteit Groningen / UMCG. Roos Pot-Kolder voerde het onderzoek uit, in samenwerking met psychologen van zeven ggz-instellingen in Nederland. De VR omgevingen zijn gemaakt door CleVR BV.

Artikelen over VRET

Film: Een Podium Voor Edwin

Film: Een podium voor Edwin

Edwin heeft vaak last van achterdocht en angst. Hij deed mee aan het onderzoek naar VR exposure behandeling. Filmmaker Bas Labruyère zocht hem op. In de korte film “Een podium…

CleVR
UMCG
Rijksuniversiteit Groningen